TactileView Audio-Tactiele plaatjes

Vanaf 2006 is het mogelijk om met TactileView plaatjes in reliëf te ontwerpen en te produceren. Een afbeelding wordt op een brailleprinter of op zwelpapier afgedrukt. De teksten, lijnen en vormen komen als ‘voelbaar plaatje’ op papier.
Bovendien kan met deze software aan de afbeelding geluid (audio-informatie) worden toegevoegd. Hiermee wordt het voelbare plaatje ook een beluisterbaar plaatje. Een zo geheten audio-tactiel plaatje.
Om de audio van een dergelijk plaatje te beluisteren is naast de TactileView software de TactileView digitale pen en het TactileView ClickPad of het TactiPad nodig.
Met de digitale pen wordt een plek op de afbeelding aangewezen, waarvan de computer audio kan laten horen. Aan die specifieke plek moet audio gekoppeld zijn met de tekensoftware van TactileView. De audio kan op elke willekeurige plek in een afbeelding geplaatst zijn. De computer kan ook de kleuren die in het plaatje voorkomen oplezen.

Vele mogelijkheden

Een paar voorbeelden van recreatieve, illustratieve of educatieve audio-tactiele plaatjes:

  • Spel en leerplaten; dieren laten zich horen met hun eigen stemgeluid
  • Kunstvoorstellingen; kleuren worden bij naam genoemd
  • Schematische overzichten; definities of de onderlinge samenhang van systeemonderdelen worden toegelicht
  • Grafieken; X- en Y- waarden worden met spraak opgenoemd
  • Kaarten; namen van landen, steden of straten worden uitgesproken
  • Plattegronden; bestemmingen of namen van ruimtes worden genoemd

Rijke(re) informatie

Met een voelbaar plaatje kan er minder informatie overgebracht worden dan met een zichtbare afbeelding. De grafische details mogen niet (te) klein zijn en de hoeveelheid tekst in braille wordt beperkt door de vaste grootte van de brailletekens. Met audio toevoeging kan in een kleine ruimte wel heel veel informatie worden neergezet. Als er aan een voelbaar plaatje hoorbare inhoud wordt toegevoegd, ontstaan er meer mogelijkheden:

  • Er past meer informatie op een pagina
  • Informatie is sneller en efficiënter beschikbaar
  • Door het plaatje op verschillende manieren te kunnen beleven (voelen én luisteren), wordt het uitdagender om te lezen
  • Audio-tactiele plaatjes kunnen gemakkelijker voor zelfstandig leren worden gebruikt.

Ontwerpen met geluid en spraak

Een audio-tactiel plaatje wordt ontworpen met de TactileView software. De tekengereedschappen van de software bepalen de voelbare kenmerken zoals lijndikte, lijntype, textuur e.d en ook de hoorbare eigenschappen.
De stippen, lijnen, rechthoeken, cirkels e.d. worden getekend in een voelbare vorm en ook als een ‘geluidsvorm’. Zo hebben alle punten die binnen bijvoorbeeld een rechthoek liggen, allemaal dezelfde audio-informatie.
De hoorbare eigenschappen komen in drie vormen voor:

  1. Tekst naar spraak (synthetische spraak)
  2. Geluidsfragment (MP3 of WAV)
  3. Informatie van een internetpagina (URL)

De grafieken die met TactileView worden gemaakt, worden automatisch voorzien van audio voor de waarden op de X- en Y-assen. Aan de kaarten worden automatisch de straatnamen, namen van steden en dergelijke Toegevoegd.

Praten tegen een plaatje

Als toevoeging op de vooraf vastgelegde auditieve informatie, kan overal in de afbeelding een eigen geluid worden toegevoegd.
Dat kan door een boodschap in te spreken via een microfoon en de opname aan een willekeurig deel van het plaatje te koppelen.
Eerst moet het betreffende gebied getekend worden, waarna het deel gevuld wordt met de gesproken notitie. Dit is te vergelijken met een markeerstift waarbij nadruk op een bepaald stuk uit de afbeelding gelegd wordt. De tekensoftware van TactileView voegt aan het bestaande bestand dan de plaats van de gesproken notitie toe.

TactileView ClickPad en TactiPad als aanraakscherm

Met de TactileView digitale pen en de TactileView software wordt het TactiPad of ClickPad veranderd in een aanraakscherm ofwel een ‘klikgevoelig’ vlak.
Een willekeurig audio-tactiel plaatje dat op het TactiPad of het ClickPad ligt is dan als het ware een voelbaar beeldscherm geworden waarop geklikt kan worden. In plaats van de vinger wordt de TactileView digitale pen gebruikt om op het plaatje te klikken.
Wanneer met de pen op een plek in de afbeelding wordt geklikt, geeft de pen een signaal door aan de bijbehorende ontvanger. De ontvanger berekent dan waar er precies geklikt is, net zoals een muis werkt. De ontvanger berekent de positie ten opzichte van de linker bovenhoek. Vervolgens geeft de ontvanger de positie door aan de computer. De computer speelt dan de audio af die op die positie aan de afbeelding is toegevoegd.
De ontvanger langs de rand overziet het hele plaatje en kan met magneten op drie mogelijke posities aan het ClickPad of TactiPad bevestigd worden. De keuze is afhankelijk van links- of rechtshandig gebruik van de pen en of het plaatje staand of liggend is.

Plaatjes verkennen met spraak en geluid

Om de audio in een plaatje te beluisteren wordt de verkenmode van de TactileView teken- en productiesoftware ingeschakeld.
Wanneer dat gebeurt, wordt vermeld hoeveel ‘geluidsvormen’ er getekend zijn.
In de verkenmode wordt de afbeelding op het hele scherm (full-screen) getoond. Aan de rode kleur is te zien waar audio-informatie voor komt. Door met de muis op een rode ‘geluidsvorm’ te klikken, wordt de audio-informatie afgespeeld.
Het plaatje dat te zien is op het beeldscherm wordt als het ware ook geprojecteerd op het TactiPad of het ClickPad. Bij het aanwijzen van een positie op het voelbare plaatje met de digitale pen wordt dan de werking van de muis nagebootst. Aan de hand van de coördinaten wordt in het bestand op de computer de bijbehorende audio gezocht en afgespeeld. Als er op de plek waar geklikt is geen audio-informatie aanwezig is, dan klinkt er een ‘geen audio’ geluidje.

Nog wat details

Om audio te beluisteren die aan een voelbaar plaatje is toegevoegd, zijn enkele zaken van belang.
Om te beginnen moet een tekst-naar-spraakssysteem (TTS) op de computer zijn geactiveerd. Wanneer de TactileView tekensoftware is gestart, en de digitale pen is aangesloten, wordt dit met een spraakboodschap gemeld. Door met de digitale pen ergens op het tekenvlak te klikken geeft een geluid aan dat alles functioneert. Als het audio-tactiele plaatje goed op het ClickPad of het TactiPad ligt, is alles voorbereid om te beginnen.
Aan de hand van de titel kan de gebruiker bepalen welk bestand op de computer bij het plaatje hoort. De bediening van de digitale pen en de software is afgestemd op het gebruik in combinatie met een schermuitleesprogramma.
In het Instellingenmenu van het Tactileview programma zijn een aantal opties aanwezig om de hierboven beschreven functionaliteit te realiseren.
Alle tekengereedschappen hebben in hun contextmenu een mogelijkheid om een audiostijl toe te voegen aan het object.